NormMatik › Meslek lisesi norm kadro
Meslek lisesinde norm kadro nasıl hesaplanır?
Meslek lisesinin norm hesabı, genel liseninkinden yalnızca daha uzun değil, yapısal olarak farklıdır. Üç ayrı sebepten:
- Okulda iki ayrı norm formülü aynı anda işler: genel bilgi ve meslek dersleri Madde 18'e, atölye ve laboratuvar dersleri Madde 19'a tabidir.
- Alan/dal derslerinde şube gruplara bölünür ve ders yükü grup sayısıyla çarpılır (Md. 22/1-ç).
- İşletmelerde meslek eğitimi dersi de atölye yüküne dâhildir ve tek başına haftada 24 saate kadar çıkabilir.
Bu üçü birlikte, aynı okulda aynı alan için üç farklı sonuç üretebilir. Aşağıda gerçek bir çizelgenin saatleriyle bunu göstereceğiz. Normların genel çerçevesi için norm kadro hesaplama sayfasına, ders yükünün nasıl toplandığı için ders yükü hesaplama sayfasına bakabilirsiniz.
İki ayrı yük, iki ayrı formül
Meslek lisesinde bir öğretmenin yükü hangi kategoriye giriyorsa o maddeye tabidir. İki formülün kademeleri birbirine hiç benzemez:
| Madde 18 — genel bilgi ve meslek dersleri | Madde 19 — atölye ve laboratuvar |
|---|---|
| 6-31 saate kadar 1 | 15-41'e kadar 1 |
| 31-42 saate kadar 2 | 41-81'e kadar 2 |
| 42'den fazlası: her 21 saat için 1 | 81-121'e kadar 3 |
| artan ≥ 15 saat ise +1 | 121-161'e kadar 4 |
| 161-201'e kadar 5 | |
| 201'den fazlası: her 40 saat için 1, artan ≥ 20 saat ise +1 |
Atölye yükünü yanlışlıkla Madde 18 ile hesaplamak normu şişirir ve fark yük büyüdükçe açılır: 200 saatlik bir atölye yükü Madde 19'a göre 5, Madde 18'e göre 9 norm verir.
Şubenin gruplara bölünmesi (Md. 22/1-ç)
"Meslekî ve teknik örgün ve yaygın eğitim kurumlarında alan/dal derslerine ilişkin ders yükü, haftalık ders çizelgesine göre her bir sınıfta okutulan ders miktarının grup sayısı ile çarpımı sonucunda bulunur."
Norm Kadro Yönetmeliği, Madde 22, 1. fıkra (ç) bendiBölünme şartı var: dersler ayrı fizikî ortam, atölye ve laboratuvarlarda veya farklı makine, araç ve gereçle grup çalışması şeklinde yapılıyorsa şube gruplara ayrılır. Grup sayısı öğrenci sayısına ve sınıf seviyesine göre değişir — bu ikinci nokta en çok atlanan yerdir:
| Öğrenci sayısı | 9. sınıf | 10, 11, 12. sınıf |
|---|---|---|
| 8-17 arası | — | 1 |
| 10-21 arası | 1 | — |
| 17-25 arası | — | 2 |
| 21-31 arası | 2 | — |
| 25-33 arası | — | 3 |
| 31 ve üzeri | 3 | — |
| 33 ve üzeri | — | 4 |
Tavan kuralları: bir şubede 4'ten fazla grup oluşturulamaz. Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimine devam eden öğrencilerin gruplara eşit dağıtılması kaydıyla, bu durumda bulunan en az 2 öğrencinin olduğu gruplar ikiye bölünür; ancak grup sayısı hiçbir şekilde 5'i geçemez.
İşletmelerde meslek eğitimi
Madde 19, atölye ve laboratuvar normunu belirlerken işletmelerde meslek eğitimi dersini de toplam yüke dâhil eder. 12. sınıfta bu ders çoğu alanda haftalık 24 saattir; yani tek bir 12. sınıf şubesi, atölye yüküne tek başına 24 saat ekler. Hesaba katılmadığında normun bir basamak aşağı düşmesi olağandır.
Sayısal örnek
Bilişim Teknolojileri alanı, Yazılım Geliştirme dalı (Anadolu Meslek Programı). Aşağıdaki meslek dersi saatleri resmî haftalık ders çizelgesinden alınmıştır:
- 10. sınıf: Nesne Tabanlı Programlama 10 + Robotik ve Kodlama 3 = 13 saat
- 11. sınıf: Web Tabanlı Uygulama Geliştirme 9 + Mobil Uygulamalar 4 + Grafik ve Canlandırma 4 = 17 saat
- 12. sınıf: İşletmelerde Mesleki Eğitim 24 saat
Okulda bu daldan üç şube var:
| Şube | Öğrenci | Grup | Ders saati | Yük |
|---|---|---|---|---|
| 10-A | 28 | 3 | 13 | 39 |
| 11-A | 20 | 2 | 17 | 34 |
| 12-A | 15 | 1 | 24 | 24 |
| Toplam atölye/laboratuvar yükü | 97 | |||
97 saat, Madde 19'un "81-121'e kadar 3" kademesine denk gelir: 3 atölye ve laboratuvar öğretmeni normu.
Aynı okulda iki yaygın hata ne yapardı:
Bir kalem daha: işletme koordinatörlüğü
Yukarıdaki 97 saat, yalnızca Norm Kadro Yönetmeliği'nin saydığı kalemlerden oluşur. Uygulamada bunun üstüne bir de 12. sınıf işletmelerde meslekî eğitim koordinatörlüğü gelir; bu yük Norm Kadro Yönetmeliği'nden değil, Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (Md. 88) ve Ek Ders Kararı'ndan doğar ve öğretmen başına haftalık saat olarak yazılır. Alanda 12. sınıf staj şubesi varsa bu saatler de Madde 19'un atölye yüküne eklenir — çünkü Madde 19 "işletmelerde meslek eğitimi dersi dâhil toplam ders yükü" der.
Örneğimizde 10 saatlik bir koordinatörlük yükü eklenirse toplam 107 saat olur; bu da yine "81-121'e kadar 3" kademesindedir, yani sonuç 3 norm olarak kalır. Ancak sınır yakınındaki alanlarda bu kalem tek başına bir basamak oynatabilir. Norm hesabı yaparken koordinatörlük saatlerini okulunuzun gerçek dağıtımına göre yazmak gerekir.
Tek bir alanda, tek bir daldaki üç şube için sonuç 2 ile 4 arasında oynuyor. Bir meslek lisesinde sekiz-on alan olduğu düşünülürse, hatanın okul geneline etkisi tek tek bakıldığında görünenden çok daha büyüktür.
Meslekî eğitim merkezi (MESEM)
MESEM'in kuralları meslek lisesininkinden ayrıdır ve iki nokta özellikle önemlidir:
- Şubeler gruplara bölünmez. Ayrıca bir şubedeki öğrenci sayısı grup oluşturma sayısının altındaysa, işletmelerde meslek eğitimi dersi dışındaki alan/dal dersleri ders yükü hesabına hiç dâhil edilmez (Md. 22/2).
- İşletmelerde meslek eğitimi yükü çırak sayısına göre gruplandırılır. Meslek alanındaki tüm sınıf seviyelerinde kayıtlı toplam çırak sayısı esas alınır: 10-41 çırağa kadar 1, 41-81'e kadar 2, 81-121'e kadar 3 ve bu şekilde her 40 çırakta bir artarak 441 ve daha fazlası için 12'ye ulaşır. Ders yükü, çerçeve öğretim programındaki işletmelerde meslek eğitimi ders saati ile bu grup sayısının çarpımıdır.
Alanın toplam ders yükü ise, işletmelerde meslek eğitimi yüküne o alanda okutulan haftalık alan/dal ders saatleri eklenerek bulunur (Md. 22/3).
Meslek lisesine özgü yönetici normları
Madde 14, kurumun taşıdığı her özellik için ayrı ayrı 1 ilave müdür yardımcısı normu verir. Meslek liselerini doğrudan ilgilendirenler:
- Döner sermaye işletmesi bulunması
- Tam gün tam yıl eğitim uygulaması yapılması
- 3308 sayılı Kanun kapsamında işletmelerde meslekî eğitime en az 100 öğrenci gönderilmesi
- Aynı Kanunun 25. maddesi kapsamında sigorta işlemi yapılan en az 500 öğrencisi olması
- Yatılı veya pansiyonlu olunması
Bunlar birikir; ancak müdür yardımcısı normu, öğrenci sayısı 1500'e kadar olan kurumlarda 6'yı, 1500 ve daha fazla olanlarda 7'yi hiçbir şekilde geçemez.
Alan/bölüm, atölye ve laboratuvar şefi
Şef için ayrı norm verilmez; şef normu alanla ilgili öğretmen norm kadrosunun içinde değerlendirilir (Md. 20). Buna karşılık şefin, atölyelerdeki makine ve teçhizatın bakımı, onarımı ve öğretime hazır hâlde bulundurulması kapsamında yaptığı göreve ilişkin ders saatleri alanın ders yükü hesabına dâhil edilir (Md. 22/1-c). Yani şef için kadro eklenmez, ama saatleri yükte sayılır.
Sık sorulanlar
Bir şube en fazla kaç gruba bölünebilir?
İşletmelerde meslek eğitimi dersi norm hesabına girer mi?
MESEM'de şubeler gruplara bölünür mü?
Meslek lisesine ek müdür yardımcısı normu hangi durumlarda verilir?
Atölye şefinin bakım onarım saatleri ders yüküne yazılır mı?
Bu hesabı program üzerinden yapmak
NormMatik meslek liselerini kapsayarak geliştirildi: alan ve dal seçildiğinde resmî haftalık ders çizelgesi hazır gelir, grup bölünmesi sınıf seviyesine göre uygulanır, atölye yükü Madde 19 ile ayrı yürütülür, işletmelerde meslek eğitimi yüke dâhil edilir. Meslekî eğitim merkezleri için ayrı çırak gruplandırması yapılır. Her sayının hangi maddeden ve hangi şubeden geldiği satır satır gösterilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Resmî norm kadro belirleme yetkisi Bakanlık ve il/ilçe millî eğitim müdürlüklerindedir; resmî işlemlerde MEBBİS esastır. Yönetmelik metninin ve haftalık ders çizelgelerinin güncel hâli için Resmî Gazete'yi ve Talim ve Terbiye Kurulu kararlarını esas alınız.