NormMatik › Ders yükü hesaplama

Okulda ders yükü nasıl hesaplanır?

Ders yükü, bir branşta okulda haftada kaç saat ders okutulduğudur. Norm kadro hesabının çıkış noktası budur: önce her branşın haftalık saat toplamı bulunur, sonra bu toplam Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelik'teki kademelere göre öğretmen sayısına çevrilir.

Hesabın kendisi basit bir toplama işlemidir. Zorlanılan yer toplama değil, neyin toplamaya girdiği: hangi çizelgeye bakılacağı, birleştirilmiş şubenin nasıl sayılacağı, atölye dersinde şubenin kaça bölüneceği ve yöneticilerin girdiği saatlerin ne olacağı. Aşağıda önce yöntem, sonra bu kalemler ve sayısal bir örnek var.

Adım adım yöntem

1. Şubeleri çıkarın

Sınıf seviyesinde değil, şube seviyesinde çalışın: 9-A, 9-B, 9-C… Ders yükü şube başına oluşur. Meslek liselerinde şubenin alanı ve dalı da gerekir, çünkü alan/dal derslerinin çizelgesi ona göre değişir.

2. Her şubenin haftalık ders çizelgesini yazın

Kaynak, Talim ve Terbiye Kurulu'nun okul türüne özel haftalık ders çizelgesidir. Anadolu lisesi ile güzel sanatlar lisesinin, ortaokul ile imam hatip ortaokulunun çizelgeleri ayrıdır. Zorunlu derslerin saatleri çizelgede sabittir; seçmeli dersler ise okulun seçtiği kadar yer tutar.

3. Dersleri branşa eşleyin

Her dersin hangi alan öğretmeni tarafından okutulacağı, Kurul'un öğretmenlik alanları çizelgesinde yazılıdır. Bu eşleme her zaman sezgisel değildir; örneğin "T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük" Tarih alanına, "İslam Bilim Tarihi" yine Tarih alanına yazılır. Yanlış eşleme, iki branşın normunu birden bozar.

4. Branş toplamlarını çıkarın

Bütün şubelerin saatlerini branş branş toplayın. Bu aşamada elinizde her alan için tek bir sayı olur: o alanın haftalık ders yükü.

5. Düzeltme kalemlerini uygulayın

Ham toplam çoğu zaman doğru sonuç vermez. Aşağıdaki dört kalem yükü ya artırır ya azaltır; hesaba girmezse norm olduğundan yüksek veya düşük çıkar.

Ders yükünü değiştiren dört kalem

Yöneticilerin girdiği dersler (Md. 22/6)

Müdürün ve müdür yardımcılarının okuttuğu saatler okulda fiilen okutulur, yani okulun ders yüküne dâhildir. Ancak norm hesabında ilgili alanın yükünden düşülür:

Matematik öğretmeni olan bir müdür yardımcısı haftada 6 saat derse giriyorsa, matematik alanının norma esas yükü 6 saat azalır. Bu kalem tek başına bir normu götürebilir; aşağıdaki örnekte tam olarak bu oluyor.

Grup bölünmesi (Md. 22/1-ç)

Meslekî ve teknik eğitimde alan/dal dersleri ayrı atölye, laboratuvar veya farklı makine ile grup çalışması şeklinde yapılıyorsa şube gruplara bölünür ve ders yükü grup sayısıyla çarpılır. Grup sayısı öğrenci sayısına ve sınıf seviyesine göre değişir:

• 9. sınıf: 10-21 öğrenciye kadar 1, 21-31 öğrenciye kadar 2, 31'den fazla öğrenci için 3.
• 10, 11 ve 12. sınıf: 8-17 öğrenciye kadar 1, 17-25 öğrenciye kadar 2, 25-33 öğrenciye kadar 3, 33 ve daha fazla öğrenci için 4.

Bir şubede 4'ten fazla grup oluşturulamaz. Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimine devam eden en az 2 öğrencinin bulunduğu gruplar, öğrenciler gruplara eşit dağıtılmak kaydıyla ikiye bölünür; grup sayısı hiçbir şekilde 5'i geçemez. Grup sayısını sınıf seviyesinden bağımsız tek bir tabloyla hesaplamak, 9. sınıfı olan okullarda sistematik hata üretir.

Spor ve güzel sanatlar liselerinin alan dersleri (Md. 22/4)

Bu okullarda alan derslerinin yükü ayrı hesaplanır. Öğrencinin öğretmenle bire bir çalışmasını gerektiren derslerde haftalık ders saatine her iki öğrenci için 6 saate kadar; koro eğitimi, çalgı toplulukları, atölye ve benzeri grup çalışması gerektiren derslerde her grup için 10 saate kadar ilave edilir. Bir şube 3'ten fazla gruba ayrılamaz ve her grup 8 öğrenciden az olamaz.

Birleştirilmiş şubeler

Bir ders iki şubeye birlikte okutuluyorsa yük bir kez sayılır. Ayrı ayrı toplamak o branşın yükünü olduğundan yüksek gösterir ve gerçekte olmayan bir norm üretir.

Ders yükünden norma geçiş (Md. 18/1)

Genel bilgi ve meslek dersleri için kademeler şöyledir:

Son satırın devamı çoğu zaman gözden kaçar: bu hesaplamadan sonra artan ders yükü en az 15 saat ise ilave olarak 1 norm daha verilir. Atölye ve laboratuvar dersleri bu maddeye değil, Madde 19'a tabidir. Kademeleri farklı olduğu için karıştırmak sonucu şişirir ve fark yük büyüdükçe açılır: 200 saatlik bir atölye yükü Madde 19'a göre 5, Madde 18'e göre 9 norm verir. Yönetici, rehber öğretmen ve atölye normları dâhil normların tamamı için norm kadro hesaplama sayfasına bakın.

Sayısal örnek

Bir Anadolu lisesinde matematik alanı. Çizelgeye göre matematik dersi 9 ve 10. sınıfta haftada 6 saat; 11 ve 12. sınıfta ortak ders olarak yer almaz, okulun seçtiği seçmeli matematik dersleri üzerinden yük oluşur. Okulun bir müdür yardımcısı matematik öğretmenidir ve haftada 6 saat derse girmektedir.

74 saat, 42'nin üzerindedir: 42 saate 2 norm, artan 32 saatin içinde bir tam 21 saat için 1 norm daha, kalan 11 saat 15'in altında kaldığı için ilave norm yok. Sonuç: 3 norm.

Müdür yardımcısının 6 saati düşülmeseydi yük 80 saat olurdu: 42'ye 2 norm, artan 38 saatte bir tam 21 için 1 norm, kalan 17 saat 15'in üzerinde olduğu için 1 norm daha — yani 4 norm. Tek bir kalem, sonucu bir norm değiştiriyor.

Excel ile yapıyorsanız

Çoğu okul bu hesabı Excel'de tutuyor ve Excel bu iş için fazlasıyla yeterli bir araç. Zorlanılan yer hesabın kendisi değil, iki şey:

• Çizelgeyi güncel tutmak. Her okul türünün ve her sınıf seviyesinin çizelgesi ayrıdır; Kurul kararı yenilendiğinde ders adları, saatler ve seçmeli havuzları değişir. Tabloyu her seferinde baştan gözden geçirmek gerekir.
• Hesabın izini sürmek. "Bu branşta neden 3 norm çıktı?" sorusunun cevabı, iç içe geçmiş formüllerin arasında kaybolur. Özellikle grup bölünmesi ve Md. 22/6 düşümü tabloya girmediğinde sonuç sessizce yanlış çıkar — formül hata vermez, sadece yanlış sayıyı üretir.

Bu iki nokta dışında Excel'i bırakmanız için bir sebep yok. Yukarıdaki adımları kendi tablonuzda uygularsanız doğru sonuca ulaşırsınız.

Sık sorulanlar

Bu hesabı program üzerinden yapmak